Τομείς της ανθρώπινης
οντότητας
Έννοιες
Α. Πνευματικό-γνωστικό μέρος
Β. Συναισθηματικό-ψυχικό
Γ. Ανθρωπιστικός-ηθικός τομέας
Δ. Υλικός-οικονομικός χώρος
Ε. Κοινωνική ζωή
ΣΤ. Πολιτική-δημοκρατικός βίος
Ζ. Πνευματική ολοκλήρωση-πολιτισμός
Α. Πνευματικό-γνωστικό μέρος
Κρίση, λογική, κατανόηση (προβλημάτων), ικανότητα αντίληψης,
αντικειμενική στάθμιση καταστάσεων, σωστή εκτίμηση, απαλλαγή από αυταπάτες,
ορθολογισμός, ρεαλισμός, σωστές επιλογές (π.χ. επάγγελμα), μεθοδικότητα,
προγραμματισμός, ταξινόμηση/οργάνωση, αμφιβολία/αμφισβήτηση, έρευνα, κριτική,
επανεξέταση δεδομένων, γνώση, ενημέρωση, προβληματισμός, εμπειρία, μόρφωση,
ανάπτυξη επιστήμης, ευρυμάθεια, ευρύτητα πνεύματος, σφαιρική αντίληψη, απαλλαγή
από δεισιδαιμονίες/προλήψεις, σύνεση, προνοητικότητα, σαφήνεια, ευελιξία της
σκέψης, οριοθέτηση στόχων, αποφυγή αρνητικών επιδράσεων από τον κοινωνικό
περίγυρο, αυτογνωσία, αποδοχή του άλλου, αυθεντικότητα, πνευματική συγκρότηση
Αρνητικά:
πνευματική αλλοτρίωση, αποξένωση από τον εαυτό μας, αμάθεια,
έλλειψη προβληματισμού, απουσία εσωτερικής ζωής
Θετική επίδραση
στον πνευματικό/γνωστικό τομέα.
(π.χ. η ανάγνωση βιβλίων, η σωστή
χρήση του διαδικτύου, η σωστή εκπαίδευση κλπ.)
- Στο
άτομο
Σε ό,τι
αφορά στον πνευματικό τομέα, κατά γενική ομολογία ο χ παράγοντας συντελεί στην
πνευματική ωρίμανση του ατόμου (νέου/μαθητή κλπ., ανάλογα με το ζητούμενο του
θέματος), οξύνει την κρίση του, διευρύνει την ικανότητα αντίληψης και συντελεί
αποφασιστικά στην αντικειμενική στάθμιση καταστάσεων. Το άτομο (ο νέος/ο
μαθητής κλπ.) ασκείται στην ορθολογική αντιμετώπιση των πραγμάτων και, όταν οι
περιστάσεις το απαιτούν, προβαίνει σε σωστές επιλογές σχετικά με καθοριστικής
σημασίας ζητήματα, όπως η επιλογή επαγγέλματος, η διαχείριση μικρών ή
μεγαλύτερων κρίσεων σε προσωπικά ή επαγγελματικά θέματα. Επίσης ο χ παράγοντας
χαρίζει στο άτομο (νέο/μαθητή κλπ.) ευελιξία σκέψης και ευρυμάθεια, γεγονός που
οδηγεί με ασφάλεια στην πνευματική συγκρότηση και τελικά στην αυτογνωσία (ή σε
αυτό που ζητάει το θέμα).
- Στην
κοινωνία
Σε ό,τι
αφορά στον πνευματικό τομέα κατά γενική ομολογία ο χ παράγοντας μπορεί να
συμβάλει τα μέγιστα στην εξάλειψη προλήψεων και δεισιδαιμονιών που δυστυχώς
ακόμα και στις μέρες μας εξακολουθούν να λειτουργούν ως παρωπίδες στον τρόπο
σκέψης μεγάλης μερίδας του πληθυσμού (του λαού/των πολιτών/των νέων κλπ.,
ανάλογα με το θέμα).
Β. Συναισθηματικός-ψυχικός
τομέας
Βούληση, σθένος (ψυχικό και ηθικό), υπομονή, επιμονή,
θάρρος, νηφαλιότητα, αυτοκυριαρχία, σύνεση, αποφασιστικότητα, αισιοδοξία,
ελπίδα, αγωνιστικότητα, μείωση συγκινησιακής φόρτισης, απελευθέρωση από
συναισθηματικές εξαρτήσεις, εσωτερική ελευθερία (απαλλαγή από επιρροές),
αυτοπεποίθηση, συναισθηματική ωριμότητα (έλεγχος παθών και
ενστίκτων/δεσμεύσεων), ψυχική υγεία, ισορροπία
αρνητικές έννοιες
αδιαφορία, δειλία, έλλειψη αυτοπεποίθησης, εξάρτηση,
απάθεια, συναισθηματική ανωριμότητα (σκλάβοι των παθών και των ενστίκτων)
Θετική επίδραση
στον συναισθηματικό/ψυχικό/ψυχολογικό τομέα.
(π.χ. η ανάγνωση βιβλίων, η σωστή
χρήση του διαδικτύου, η σωστή εκπαίδευση κλπ.)
- Στο
άτομο
Σε ό,τι
αφορά στον ψυχισμό των ανθρώπων (/του ατόμου) κατά γενική ομολογία ο χ
παράγοντας μπορεί να ενισχύσει τη βούληση και να οπλίσει τα άτομα με υπομονή
και σθένος. Επίσης ενισχύεται η αυτοπεποίθηση, με αποτέλεσμα την απελευθέρωση
από συναισθηματικές εξαρτήσεις και την απαλλαγή από ανεπιθύμητες επιρροές και
δεσμεύσεις.
Στην κοινωνία
Γ. Ανθρωπιστικός-ηθικός
τομέας
Πίστη στην ισοτιμία και την αλήθεια, ελευθερία, φιλία,
δικαιοσύνη, αγάπη, αυτοσεβασμός, αξιοπρέπεια, συνέπεια, αίσθημα δικαιοσύνης,
κράτος δικαίου, ανθρωπιά, αλτρουισμός, αλληλεγγύη, σεβασμός στην ανθρώπινη
αξιοπρέπεια και την ιδιαιτερότητα του άλλου, διασφάλιση ανθρώπινων δικαιωμάτων,
εξανθρωπισμός (π.χ. της επιστήμης), ηθική υπόσταση (αντίσταση σε επιρροές),
ηθικοποίηση.
Αρνητικές έννοιες
υποκρισία, απάτη, συκοφάντηση, εκμετάλλευση, πλεονεξία,
ατομικισμός, απληστία, ασυνέπεια, ανευθυνότητα, επιπολαιότητα, διαφθορά,
κακοήθεια, φαυλότητα, ωφελιμισμός, ιδιοτέλεια, κρίση ηθικών αξιών, κατάρρευση
ιδεολογιών, παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ευτελισμός της ανθρώπινης ύπαρξης
Δ. Υλικός-οικονομικός χώρος
κάλυψη βιοτικών αναγκών, απαλλαγή από το άγχος της
επιβίωσης, βελτίωση των όρων ζωής (αξιοπρεπής ζωή), ποιότητα ζωής, ευημερία
πολίτη και κράτους, άμβλυνση οικονομικών ανισοτήτων, ανεξάρτητη πολιτική,
οικονομική άνεση (ελεύθερος χρόνος, ψυχαγωγία κ.λπ.), οικονομική ανεξαρτησία
(συναισθηματική ασφάλεια), οικονομικές συνθήκες, βιομηχανική ανάπτυξη,
τεχνολογία (επίλυση προβλημάτων)
αρνητικές έννοιες
υπερκαταναλωτισμός, έντονοι ρυθμοί ζωής, κοινωνικά πρότυπα
χλιδής και πολυτέλειας, υποβάθμιση ζωής, διαφήμιση, υλιστική/ευδαιμονιστική
αντίληψη, καταναλωτικά πρότυπα, οικονομικές ανισότητες, εντατικοποίηση ζωής και
εργασίας, αυτοματοποίηση, τυποποίηση, μηχανοποίηση, παγκοσμιοποίηση
Ε. Κοινωνική ζωή
ενδιαφέρον για τα κοινά, πολιτικοποίηση#κομματικοποίηση,
προώθηση κοινωνικών συμφερόντων, αθέμιτος
ανταγωνισμός/εγωκεντρισμός/αποξένωση/απομόνωση, συμμετοχή στην πολιτικά
οργανωμένη κοινωνία, διάλογος (ανθρώπινες σχέσεις, αυτογνωσία, πνευματική
ωριμότητα), αλληλοσεβασμός, σωστή συμπεριφορά (διαπροσωπικές σχέσεις),
επικοινωνία (επίλυση προβλημάτων), ειρηνική συνύπαρξη, επίλυση διαφορών
(κατανόηση), συνεργασία, αξιοκρατία, κοινωνική καταξίωση, δραστηριοποίηση
(άσκηση πίεσης σε εξουσία ή σε διεθνείς οργανισμούς)
αρνητικές έννοιες
κοινωνική καταπίεση, εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο,
ρατσισμός (κοινωνικός), καταπίεση μειονοτήτων, αδιαφορά για τον πολιτικό βίο
και τα κοινά (ιδιώτευση), μοναξιά, απομόνωση, περιθωριοποίηση, κοινωνικός
αποκλεισμός, αβίωτη ζωή στα μεγάλα αστικά κέντρα, τερατουπόλεις, κοινωνικές
ανισότητες, αλλοτριωμένες σχέσεις, διάσπαση του κοινωνικού ιστού, φαινόμενα
κοινωνικής παθογένειας, υπερεθνικά κέντρα εξουσίας
ΣΤ. Πολιτική-δημοκρατικός
βίος
ελευθερία λόγου, έλλειψη εριστικής διάθεσης, συνεργασία,
αλληλοεκτίμηση, ειρηνική συνύπαρξη, αρμονική συμβίωση, άμιλλα (#αθέμιτος
ανταγωνισμός), ανθρώπινες σχέσεις, ανάπτυξη φιλικών σχέσεων, ευαισθητοποίηση
για τα προβλήματα (απο κοινού αντιμετώπιση > αποτελεσματικότητα), κατανόηση
και αποδοχή του άλλου (της ετερότητας, της διαφορετικότητας), αξιοκρατία
(ορθολογική ενεργοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού), συνεπεια (αίσθημα
δικαιοσύνης), υπευθυνότητα (ανάληψη ευθυνών), αυτοπειθαρχία (#πειθαναγκασμός),
ομαδικό πνεύμα, κοινωνική συνείδηση, φιλοπατρία, εθνική συνείδηση, κράτος
δικαίου, άμβλυνση κοινωνικών ανισοτήτων και διαφορών, σεβασμός της παράδοσης,
σωστή λειτουργία των θεσμών, σωστή ενημέρωση, ελευθερία του τύπου, ανεξάρτητα
ΜΜΕ, ποιότητα ζωής, πολιτικό ήθος (απουσία εμπάθειας, μισαλλοδοξίας και φανατισμού),
πολιτική ωριμότητα, κριτική, προβληματισμός, ιδεολογία
αρνητικές έννοιες
ξενομανία, αλλοτρίωση, πολιτιστική αφομοίωση,
απολυταρχισμός, δογματισμός, σοβινισμός, φονταμενταλισμός, μισαλλοδοξία,
τρομοκρατικές ενέργειες
Ζ. Πνευματική
ολοκλήρωση-πολιτισμός
Ενδιαφέροντα, καλλιτεχνική δημιουργία, προβληματισμός,
αξίες, ιδανικά, φαντασία, ηθική καλλιέργεια, αισθητική καλλιέργεια, αίσθηση του
μέτρου, τέχνη, πολιτισμός, πολιτιστικά δικαιώματα, μόρφωση, πνευματική
καλλιέργεια, πνευματική ωριμότητα, ολοκλήρωση, καταξίωση, κοσμοπολιτισμός,
ευαισθητοποίηση σε προβλήματα (βία, εγκληματικότητα, πνεύμα καταναλωτισμού,
κλωνοποίηση, ποιότητα ζωής, μεταλλαγμένα προϊόντα, φυσικό περιβάλλον,
ρατσισμός), πολιτική και ηθική συνείδηση, σταθερή εκπαιδευτική πολιτική, νοητικές/συναισθηματικές/αισθητικές
εμπειρίες, οικολογικές ευαισθησίες και σεβασμός των άλλων ειδών του πλανήτη
αρνητικές έννοιες
homo teleopticus, πολιτιστική αφομοίωση/αλλοίωση/αλλοτρίωση
Παραδείγματα παραγράφων
με εφαρμογή της θεωρίας για τους τομείς
Θέμα:
Σε μια σωστά οργανωμένη κοινωνία κανένας νέος άνθρωπος δεν επιτρέπεται να μένει
αχρησιμοποίητος και αυτό κατά το μέτρο των ικανοτήτων του κι όχι των προσωπικών
του σχέσεων ή της... ευλυγισίας της μέσης του. Τίποτε πράγματι δεν πικραίνει
περισσότερο τον αξιοπρεπή, εργατικό και φιλότιμο νέο όσο το να βλέπει τον
ανάξιο συνομήλικό του να παίρνει θέσεις και να προωθείται στον επαγγελματικό στίβο με αθέμιτα
μέσα. Ποια είναι κατά τη γνώμη σου τα αποτελέσματα της αναξιοκρατίας;
Πρώτη παράγραφος του κύριου θέματος με προβολή στην
οικονομία με έννοιες παρμένες από τον γνωστικό/πνευματικό τομέα
Η αναξιοκρατία, δηλαδή η προώθηση σε ανώτατα κλιμάκια και
θέσεις, έχει ως αποτέλεσμα την οικονομική έκπτωση,
που οφείλεται στο γεγονός ότι αναλαμβάνουν θέσεις κλειδιά άνθρωποι χωρίς
ιδιαίτερα προσόντα, κλίσεις και ενδιαφέροντα. Παρατηρείται λοιπόν ανικανότητα
να ανταποκριθούν στις ανάγκες που ο συγκεκριμένος τομέας απαιτεί. Ο λόγος είναι
ότι απουσιάζει η απαραίτητη οργανωτική ικανότητα, μεθοδικότητα και γνώση. Τούτο
επιφέρει τη μείωση της παραγωγικότητας με
αποτελέσματα οδυνηρά για την οικονομία στο δημόσιο χώρο και κατ’ επέκταση στην
πολιτεία.
Δεύτερη παράγραφος (συναισθηματικός/ψυχικός τομέας)
Το αναξιοκρατικό σύστημα αποθαρρύνει
το νέο άνθρωπο από το να αγωνιστεί και να προσπαθήσει ώστε να αναδειχθεί.
Επομένως καλλιεργεί αισθήματα απαισιοδοξίας
πάνω ακριβώς στη στιγμή που θα έπρεπε να δραστηριοποιήσει κανείς, να
ενεργοποιήσει και να θέσει σε λειτουργία τον ψυχισμό του, τις σωματικές και πνευματικές
δυνάμεις. Αποθαρρυμένος λοιπόν λόγω του ότι υπάρχει ένα “δίκαιο” πάνω από
το κοινό, είτε οδηγείται κανείς στην απομόνωση είτε προβαίνει σε αντικοινωνικές ενέργειες,
εκδικούμενος μια άδικη και αναξιοκρατική κοινωνία.
Τρίτη παράγραφος (δημοκρατικός/πολιτικός τομέας)
Είναι γνωστό ότι το δημοκρατικό πολίτευμα στηρίζεται στην ισοτιμία και τη δικαιοσύνη. Η ανατροπή των χαρακτηριστικών αυτών μεταβάλλει το
δημοκρατικό χώρο και τους θεσμούς σε χώρους όπου ανθούν η ιδιοτέλεια και η καπήλευση της εξουσίας. Κι αυτό γιατί όσοι
έχουν τη δυνατότητα να προωθήσουν τους εκάστοτε “ημετέρους” μετατρέπουν αυτομάτως την πολιτεία σε μαγαζί,
σφετεριζόμενοι τα αγαθά που ανήκουν σε όλους. Η ρουσφετολογική
συμπεριφορά δυναμιτίζει τα θεμέλια του
δημοκρατικού πολιτεύματος και διχάζει τους πολίτες, σε ευνοούμενους και μη. Το ομαδικό πνεύμα το προερχόμενο από την
εμπιστοσύνη των πολιτών στους πολιτικούς ταγούς του ανατρέπεται, εξοβελίζεται
και τα θεμέλια της δημοκρατίας ναρκοθετούνται.
Τέταρτη παράγραφος (Ηθικός/ανθρωπιστικός τομέας)
Η αναξιοκρατία, δηλαδή η προώθηση σε βάρος άλλων, δημιουργεί
άκρως δεσμευτικές για το άτομο εξαρτήσεις. Τούτο συντελεί στην απεμπόλιση της
εσωτερικής ελευθερίας και της ανεξάρτητης δράσης. Γίνεται κανείς υποχείριο,
χειραγωγούμενο ον και εξανδραποδίζεται. Συνεπώς εκπίπτει σε κατάσταση
αναξιοπρέπειας, αφού ο αυτοσεβασμός και η αυτοεκτίμηση εξαρτώνται απολύτως από
την ελεύθερη συνείδηση και την ανεξάρτητη συμπεριφορά. Αντίθετα, η τυφλή
υπακοή, η υποταγή στις εντολές των ανθρώπων που φρόντισαν την προώθησή του
χωρίς αξιολογικά κριτήρια, αλλοιώνει την ελεύθερη δράση και άρα μειώνει την
ηθική υπόσταση του ατόμου.
